انواع زخم
2- پارگی (laceration):
نیرو هایی كه دراثر تصادف یا له شدن به قسمتی از بدن وارد می شوند سبب بوجود آمدن پارگی یا شكاف می شوند .این زخم ها اغلب نسبت به بریدگی ها خونریزی كمتری دارند اما معمولا در این نوع زخم ها آسیب بیشتری به بافت ها واعضاءمی رسد و كبودی بیشتری داریم. ضمنا دراین نوع زخم ها به دلیل تماس با محیط اطراف معمولا خطر عفونت نیز بیشتر است .
3- سائیدگی (abrasion) :
این نوع زخم ها كاملا در سطح پوست هستند و فقط یك لایه از قسمت خارجی پوست از بین می رود ودر زیر آن سطحی از پوست بصورت یك ناحیه دردناك ومتورم باقی می ماند .
4- كوفتگی(contusion) :
یك ضربه به سطح بدن با اشیایی كه نوك تیز نیستند، سبب پارگی مویرگ های زیر پوست بدن وپخش شدن خون در زیر پوست می شود كه باعث بوجود آمدن كوفتگی ها می شود، در ضمن ممكن است بر روی پوست محل كوفتگی شكافهایی پدید آید. توجه كنیدكه كوفتگی های شدید ممكن است آسیب های مخفی مانند شكستگی ویا آسیب به اعضای داخلی را نیز ایجاد كند .
5- سوراخ شدگی :
توسط فرو رفتن یك سوزن به كف پا یا فرورفتن یك شئی نوك تیز در بدن ایجاد می شود . معمولا این نوع زخم ها در محل ورود آثار كمی دارد اما در قسمت های عمقی ممكن است سبب آسیب های جدی به اعضای داخلی شده باشند واین نكته نیاز به توجه ویژه امدادگر دارد .
6- زخم تفنگ :
یك گلوله ممكن است پس از ورود به بدن به بسیاری از اعضای داخلی آسیب جدی وارد نماید و در ضمن سبب مكیده شدن هوا وایجاد عفونت داخل بدن شود . در ضمن معمولا محل ورود گلوله كوچك و محل خروج آن از بدن یك زخم بزرگ ایجاد می كند .
5- كنده شدگی :
معمولا در اثر ضربه یا فشار ناشی از برخورد با سرعت و شدت ، یك تكه از گوشت بدن كنده می شود ، باید امدادگر به این موارد توجه خاص نماید.
پانسمان
پوشش مناسسب حفاظتی بر روی زخم که با حد الامکان استریل یعنی عاری از میکرو ارگانیسم باشد را پانسمان گویند .
اهداف پانسمان عبارت اند از :
1- کمک به کنترل خونریزی و تورم
2- کاهش درد
3- جذب خون و ترشحات
4- جلو گیری از آلودگی زخم
5- پیشگیری از عفونت بیشتر زخم در طول مدت ا لتیام
6- نگهداری دارو بر روی زخم
7- حفظ رطوبت زخم
8- تسریع در بهبودی زخم
9- حفاظت زخم در مقابل ضربه
پوششی که برای پانسمان زخم به کار می رود باید دارای مشخصات زیر باشد:
1- تمیز و بدون آلودگی میکروبی باشد
2- از جنسی باشد که به زخم نچسبد
3- قدرت جذب ترشحات را داشته باشد
4- حجم و ضخامت کافی داشته باشد تا زخم را از ضربه ها حفظ کند
5- به اندازه کافی بزرگ باشد که همه ی سطح زخم را بپوشاند
6- مانند پارچه توری سوراخ های زیادی داشته باشد تا :
الف ) اکسیژن هوا بتواند به سطح زخم و اطراف آن برسد
ب) از رشد میکروب های غیر هوازی ( میکروب هایی که به اکسیژن نیاز ندارند ) در سطح زخم جلو گیری شود .
ج) امکان تبخیر عرق پوست از زیر پانسمان فراهم باشد ، زیرا در غیر این صورت پوست مرطوب شده ، پانسمان خیس می شود و محیط مناسبی برای رشد میکروب ها فراهم می گردد.
اصول کلی پانسمان :
1-قبلاز شروع پانسمان ابتدا باید دست ها و زیر ناخن ها را با آب و صابون شستشو داد. و پس از آن درصورت امکان کمی الکل سفید به دست ها مالید .
2-پارچه به کار رفته استریل یا بسیار نمیز باشد.
3-پانسمان باید از خون ریزی جلوگیری کند
4-پانسمان باید تمام زخم را بپوشاند
5-با فشار مناسب بسته شود نه خیلی سفت ونه خیلی شل .
6-نوک انگشتان آزاد بماند ( برای آگاهی از خون رسانی نوک انگشتان )
7-موقع پانسمان عطسه و سرفه نکنید
8-برای پانسمان از دستکش و ماسک استفاده کنید .
9-در زخم عفونی ، پنبه آغشته به بتادین از خارج به سمت مرکز زخم به صورت دورانی کشیده شود و پنبه ای که به اطراف زخم کشیده می شود نباید دوباره بر روی زخم مالیده شود و برعکس در زخم های غیر عفونی ، شستشو از داخل به خارج زخم انجام می شود.
10-پانسمان باید به اندازه ای باشد که کاملا زخم اطراف آن را بپوشاند .
-11پانسمان باید جذب کننده باشد ، چون اگر عرق پوست نتواند بخار شود پوست اطراف زخم مرطوب خواهد ماند و محیط مناسبی برای رشد باکتری ها به وجود می آید که از بهبود زخم جلو گیری کرده و یا به تعویق می اندازد.
12 -پوشش را مستقیما بر روی زخم قرار دهید و هرگز آنرا از اطراف زخم بر روی آن نلغزانید.
وسایل مورد نیاز برای پانسمان
1-گاز یا تنزیب و پنبه استریل، در غیر این صورت به جای گاز می توان از پارچه خانگی تمیز و غیر پرز دار استفاده کرد. ولی مواد پرز دار و کرک دار ( مثلا پنبه ) ، نباید مستقیم بر روی زخم گذاشته شود چون رشته ها ممکن است به داخل زخم نفوذ کنند .
2-باند نواری وچسب
3-قیچی وپنس
4-مواد ضد عفونی کننده
کلیه وسایل پانسمان حدالامکان باید استریل باشد. بعضی از وسایل را می توان به وسیله جوشاندن در آب به مدت 10تا 20 دقیقه از زمان شروع جوشیدن ، استریل کرده و یا لوازم فلزی را به وسیله شعله آتش می توان ضد عفونی کرد. برای ضد عفونی پارچه هایی که در دسترس است می توان با اتو کشیدن، کا ر استریل کردن را انجام داد.
پانسمان فشاری
در بریدگی هایی که خون ریزی شدید دارند می توانیمبا استفاده از پانسمان فشاری خون ریزی را بند بیاوریم . پانسمان فشاری عبارت است قرار دادن یک گاز استریل ( یا پارچه ) بر روی زخم واستفاده از چسب به شکلی که گاز کاملا بر روی زخم فشرده شود و سبب بند آمدن خون شود و یا پس از پانسمان، بانداژ محکم بر روی زخم انجام می دهیم .
بانداژ
مجموعه اقداماتی که موجب محکم و ثابت شدن پانسمان میشود را بانداژ می گویند که در طی این عمل معمولا از باند استفاده می گردد.
قواعد اساسی بانداژ
الف) قبل از شروع بانداژ:
-مصدوم را آرام و مطمئن ساخته و اقداماتی را که می خواهید انجام دهید را به وضوح برایش شرح دهید --مصدوم را در موقعیتی مناسب ( نشسته و یا دراز کشیده ) و راحت قرار دهید .
-ناحیه آسیب دیده را تحت حمایت قرار دهید البته عمل نگهداری اندام را خود مصدوم و یا یک دستیار می تواند برایتان انجام دهد .
-سعی کنید در صورت امکان همیشه در مقابل و رو به روی مصدوم و ترجیحا در سمت آسیب دیده او قرار گرفته و اقدام کنید .
ب) اگر مصدوم دراز کشیده است باید ابتدا باند را از فرو رفتگی های طبیعی سطح بدن او عبور دهید ( مثلا از زیر کمر و زانو ها وگردن ویا مچ ها ) .سپس بانداژ خود را به صورت جلو و یا عقب سراندن در زیر بدن به موقعیت مورد نظر خود منتقل نمایید . مثلابرای بانداژ سر ویا قسمت فوقانی تنه می توانید رشته باند مورد نظر را ازناحیه فرو رفتگی ناحیه زیری گردن گذارده و سپس آن را به محل مورد نظرتان بلغزانید .
- بانداژ به عمل آمده باید به قدر کافی مستحکم باشد ولی نه آنقدر محکم که باعث قطع ویا بروز اختلال در جریان خون اندام مربوطه گردد .
- در صورت بانداژ یک اندام باید در صورت امکان انگشتان دست و یا پنچه های پا را نپوشانید تا بتوانید بعد از اتمام بانداژ جریان خون را در اندام مربوطه بررسی کنید .
- با به کار گیری گره مربع بانداژ خود را محکم کنید . البته گره زذن نباید روی نواحی استخوانی صورت گرفته ونیز نباید باعث ایجاد ناراحتی در مصدوم گردد.انتهای آزاد بانداژ را در صورت امکان در زیر گرهی زده شده فرو ببرید .
- مکررا گردش خون نواحی انتهایی اندام مصدوم را بررسی کرده و در صورت لزوم بانداژ به عمل آمده را مقداری شل تر کنید َ