اندوسكوپ چيست؟
اندوسكوپ شامل فيبرهايي نوري است كه درون يك لوله پلاستيكي انعطاف‌پذير قرار گرفته است. در انتهاي لوله، يك دوربين قرار دارد. اين لوله توسط پزشك به داخل بدن هدايت شده و اجزاي داخلي بدن از طريق دوربين، فيلمبرداري ميشود و تصاوير آن روي يك صفحه تلويزيوني قابل ديدن است و بدين ترتيب امكان ديدن قسمت‌هاي مختلف مري و معده و دوازدهه را براي پزشك فراهم مي‌آورد. حتي گاهي پزشكان براي ايجاد تصوير واضح به درون لوله گوارش هوا تزريق مي‌كنند يا لوله گوارش را به كمك اندوسكوپ با آب مقطر شستشو مي‌دهند.اندوسكوپ داراي اين مزيت است كه علاوه بر ديدن و بررسي قسمت‌هاي مختلف دستگاه گوارش، امكان نمونه‌برداري هم وجود دارد. علاوه بر آن كه اندوسكوپ براي تشخيص مشكلات گوارش به كار مي‌رود، در بسياري موارد كاربرد درماني هم دارد و در درمان مواردي مانند خونريزي‌هاي گوارشي يا باز كردن تنگي‌ها يا خارج كردن تومورهاي خوش‌خيم استفاده ميشود.
البته اندوسكوپي تنها براي ديدن قسمت‌هاي مختلف دستگاه گوارشي نيست، بلكه براي بررسي قسمت‌هاي داخلي ديگر دستگاه‌هاي بدن هم به كار مي‌رود. اندوسكوپي گوارشي معمولا تنها براي ديدن قسمت‌هاي اوليه دستگاه گوارشي تا ناحيه ابتدايي روده باريك استفاده ميشود، اما براي ديدن ديگر قسمت‌هاي انتهايي دستگاه گوارش از كولونوسكوپي استفاده ميشود كه از راه مقعد وارد بدن ميشود.
برونكوسكوپ نوع ديگري از اندوسكوپي است كه از راه دهان و به منظور بررسي مجاري هوايي استفاده ميشود. اندوسكوپ‌هايي نيز وجود دارند كه از راه بيني وارد و براي ديدن سينوس‌ها استفاده مي‌شوند.
چه موقع بايد اندوسكوپي انجام شود؟
معمولا علائم گوارشي، خود را به صورت ملايم نشان مي‌دهند و چنانچه جدي گرفته نشوند مي‌توانند بدخيمي در پشت پرده داشته باشند، به عنوان مثال چنانچه زخم معده درمان نشود، زمينه ابتلا به سرطان معده را پديد خواهد آورد. نوعي باكتري به نام هليكوباكترپيلوري كه مسبب درصد قابل توجهي از زخم‌هاي معده ميشود ميكروبي بسيار خطرناك است، به نحوي كه حدود 60 تا 80 درصد مواردي از زخم‌هاي معده كه همراه با اين عفونت باشند رو به سرطاني شدن خواهند رفت. اين در حالي است كه تنها راه مطمئن براي تشخيص اين باكتري انجام اندوسكوپي و نمونه‌برداري از محل زخم است.
علائم گوارشي معمولا به صورت احساس گير كردن غذا در حين عبور از دهان به معده، احساس نفخ، كم‌اشتهايي، كاهش وزن، تهوع و استفراغ است، اما اين كه فرد با چه علائمي نياز به اندوسكوپي دارد را بايد به عهده پزشك متخصص گذاشت و تنها با تشخيص پزشك، ضرورت انجام اندوسكوپي تعيين ميشود.
پيش از انجام اندوسكوپي چگونه آماده شويم؟
پيش از انجام اندوسكوپي لازم است 6 تا 8 ساعت ناشتا باشيد. حتما بيماري‌هاي زمينه‌اي خود مانند اختلالات خونريزي‌دهنده را با پزشك مطرح و در صورت مصرف هر دارويي، پزشك را از آنها مطلع كنيد، چرا كه در بعضي موارد لازم است داروهاي بيمار قبل از انجام اندوسكوپي قطع شود يا ميزان داروها تغيير كند. يكي از موارد خيلي مهم ديگر اين است كه پزشك حتما بايد از حساسيت‌هاي دارويي شما مطلع باشد.
اندوسكوپي چگونه انجام ميشود؟
در اتاق اندوسكوپي، پس از تزريق داروي آرام‌بخش از شما خواسته ميشود به پهلوي چپ بخوابيد. قبل از ورود اندوسكوپ به دهان پزشك به كمك اسپري بي‌حس كننده بلع اندوسكوپ را براي شما آسان خواهد كرد. محافظي به صورت يك قطعه كوچك در بين دندان‌هاي شما قرار مي‌دهند تا از آسيب‌هاي احتمالي به دندان‌ها جلوگيري شود.
پزشك سر لوله اندوسكوپ را روي زبان شما قرار مي‌دهد و آن را به سمت حلق هدايت مي‌كند و از شما مي‌خواهد لوله را قورت دهيد. با هدايت پزشك، لوله به سمت معده مي‌رود و تصاوير از قسمت‌هاي داخلي دستگاه گوارش روي صفحه تلويزيوني فرستاده ميشود و اگر مشكلاتي چون قرمزي، التهاب، زخم و خونريزي ديده شد در مواردي كه لازم باشد، نمونه‌اي از آن بخش آسيب‌ديده تهيه ميشود.
آيا اندوسكوپي دردناك است؟